Hiện vật tiêu biểu

Chỉ thị “Phải phá tan cuộc tấn công mùa đông của giặc Pháp”

Ngày 15/10/1947, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra chỉ thị “Phải phá tan cuộc tấn công mùa đông của giặc Pháp”. Tinh thần chỉ thị là quyết chiến quyết thắng. Chỉ thị trở thành mệnh lệnh hành động và ý chí quyết tâm chiến đấu của quân và dân ta trên khắp chiến trường Việt Bắc.

Bản nhạc bài hát “Biết ơn Võ Thị Sáu”

“Mùa hoa Lê ki ma nở, ở quê ta miền đất Đỏ. Thôn xóm vẫn nhắc tên người anh hùng đã chết cho mùa hoa Lê ki ma nở. Người thiếu nữ ấy như mùa Xuân, chị đã dâng cả cuộc đời, để chiến đấu với bao niềm tin. Dù chết vẫn không lùi bước…”

Bức thư Bác Hồ gửi Trung đoàn Sông Lô anh hùng

Với những chiến công xuất sắc trong trận phục kích trên sông Lô của Trung đoàn 87, ngày 15/1/1948, Bác Hồ đã gửi thư khen ngợi, động viên Trung đoàn. Bức thư trở thành nguồn cổ vũ to lớn khích lệ cán bộ, chiến sĩ đơn vị vượt mọi khó khăn gian khổ, tiến lên lập nhiều thành tích trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp 1946-1954.

Huyền thoại Đại bác gỗ “Sàng Là”

Tham quan Bảo tàng Lực lượng vũ trang Việt Bắc (Quân khu 1), du khách thường lưu tâm tới một hiện vật đặc biệt. Đó là Đại bác gỗ “Sàng Là”, do ông Hứa Văn Khải - Đội trưởng đội Lão du kích huyện Trùng Khánh (Cao Bằng) chế tạo, sử dụng trong trận phục kích quân Pháp trên đèo Keng Phác (Trùng Khánh - Cao Bằng), góp phần phá hủy 2 xe quân sự, tiêu diệt 47 tên Pháp ngày 27/10/1947.

Lá cờ “Quyết tử quân”

Trải qua hơn 70 năm, lá cờ vẫn giữ được sắc màu tươi đỏ với dòng chữ “Quyết tử quân”. Đó là một vật chứng về những chiến công vang dội của Đội Quyết tử quân trong những ngày đầu Toàn quốc kháng chiến.

Khẩu súng badôka do quân giới Việt Nam sản xuất

Nằm trong không gian trưng bày Chiến dịch Việt Bắc Thu - Đông năm 1947, khẩu súng badôka (bazooka) do quân giới Việt Nam sản xuất năm 1947 là một trong những hiện vật tiêu biểu của Bảo Lịch sử Quân sự Việt Nam, phản ánh sức sáng tạo, nỗ lực nghiên cứu của cán bộ, công nhân ngành Quân giới Việt Nam trong giai đoạn mới thành lập.

Video
Liên kết ngoài

Công trình nghiên cứu

Bảo tồn và phát huy giá trị các di tích Chiến thắng Việt Bắc Thu - Đông 1947

Gửi lúc 18/10/2017 10:11:50 SA

Việt Bắc bao gồm các tỉnh: Cao bằng, Bắc Cạn, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Hà Giang được ví như “cái nôi” của Cách mạng Việt Nam. Từ những năm 30 của thế kỷ XX, Việt Bắc đã sớm hình thành cơ sở cách mạng của Đảng. Tại đây, dưới sự lãnh đạo của Đảng nhiều cuộc đấu tranh anh dũng liên tiếp nổ ra, tiêu biểu là Khởi nghĩa Bắc Sơn (9/1940).

Cũng tại đây, nhiều căn cứ địa cách mạng như Bắc Sơn – Vũ Nhai, Cao bằng ra đời trở thành bàn đạp để nhân dân ta làm nên thành công của Cách mạng tháng Tám năm 1945. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, Việt Bắc lại được trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh chọn làm “căn cứ địa”. Người đã nói: “Cách mệnh đã do Việt Băc mà thành công, thì kháng chiến sẽ do Việt Bắc mà thắng lợi”.

Nhận thấy tàm quan trọng của Việt Bắc, tháng 10 năm 1947, thực dân Pháp chủ trương tập trung sức mạnh tối đa với khoảng 12.000 quân (5 trung đoàn bộ binh, 3 tiểu đoàn dù, 2 tiểu đoàn phóa binh, 2 tiểu đoàn công binh, 800 xe cơ giới, 40 máy bay, 40 tàu chiến và ca nô) kết hợp tiến công cả đường bộ, đường không và đường thủy lên Việt Bắc nhằm “diệt và bắt cơ quan đầu não của Việt Minh, tiêu diệt chủ lực, phá tan căn cứ địa Việt Bắc, bịt kín biên giới, ngăn chặn không cho Việt Minh tiếp xúc với Trung Quốc và loại trừ mọi chi viện từ ngoài vào, truy lùng Việt Minh đến tận sào huyệt, đánh cho tan tác mọi tiềm lực kháng chiến của họ”.

Theo Đại tướng Võ Nguyên Giáp, cuộc tiến công chiến lực lên Việt Bắc “là cuộc tiến công mang nhiều tham vọng nhất của Pháp trong suốt quá trình chiến tranh xâm lược Đông Dương ngoài kế hoạch Na va sau này nhằm kết thúc chiến tranh trong danh dự”(1).

Nhằm đối phó với cuộc tiến công chiến lược này của thực dân Pháp, ngay sau khi thực dân Pháp cho quân nhảy dù xuống thị xã Bắc Cạn, thị trấn Chợ Mới (7/10/1947), Thường vụ Trung ương Đảng ra chỉ thị “Phải phá cuộc cuộc tiến công mùa đông của Pháp”(2).

Thực hiện chủ trương này, Chiến dịch phản công Việt Bắc Thu - Đông 1947 được mở và lực lượng tham gia gòm 7 trung đoàn bộ binh của Bộ và các khu 1, 10, 12 cùng 30 đại đội độc lập và dân quân du kích các tỉnh Cao bằng, Bắc Cạn, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Tuyên Quang.

Chiến dịch diễn ra từ ngày 7/10 đến ngày 22/12/1947. Kết quả trong toàn bộ chiến dịch ta loại khỏi vòng chiến đấu hơn 7000 tên địch, đã bắn rơi 16 chiếc máy bay, bắn chìm 11 tàu chiến và ca nô, phá hủy 100 khẩu pháo, thu được hàng nghìn súng, hàng trăm xe quân sự và rất nhiều quân trang, quân dụng. Chiến thắng Việt Bắc Thu - Đông 1947 đã phá tan kế hoạch “tấn công chớp nhoáng” của Pháp. Thắng lợi này chứng minh đường lối và sự chỉ đạo kháng chiến đúng đắn của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, đánh dấu bước trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam, đưa cuộc kháng chiến của nhân dân ta từ phòng ngự chuyển sang cầm cự, buộc địch phải chuyển chiến lược từ “đánh nhanh thắng nhanh” sang đánh lâu dài.

Với những giá trị lịch sử, văn hóa và khoa học đặc biệt của Chiến thắng Việt Bắc Thu -Đông 1947, các di tích liên quan đến chiến thắng đã và đang được chính quyền và nhân dân các tỉnh Bắc Cạn, Cao Bằng, Tuyên Quang, Phú Thọ hết sức quan tâm gìn giữ, bảo vệ, tôn tạo để tuyên truyền, giáo dục và phát huy truyền thống cách mạng cho các thế hệ hôm nay và mai sau. Trong đó một số di tích đã được Thủ tướng Chính phủ công nhân là Di tích cấp Quốc gia. Tiêu biểu là các di tích như:

- Di tích chiến thắng Khe Lau tại xóm Hồng Thái - xã Thắng Quân - huyện Yên Sơn - tỉnh Tuyên Quang. Tại đây đã diễn ra trận pháo kích bắn chìm tàu chiến giặc Pháp ngày 10 tháng 11 năm 1947, tiêu diệt trên 200 tên địch, bắn chìm 2 tầu chiến, 1 ca nô. Chiến thắng Khe Lau, được đánh giá là một trong mười trận đánh lớn trong chiến dịch Việt Bắc Thu - Đông 1947. Di tích đã được xếp hạng Di tích lịch sử cấp Quốc gia theo Quyết định số 04 ngày 19/1/ 2001 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa Thông tin.

- Di tích Chiến thắng Cầu Cả tại thôn Cầu Cả - xã Yên Nguyên – huyện Chiêm Hóa – tỉnh Tuyên Quang. Chiến thắng này đã góp phần tiêu diệt nhiều sinh lực địch, bảo vệ an toàn cho Trung ương Đảng và các cơ quan đầu não của cuộc kháng chiến. Di tích đã xếp hạng di tích lịch sử cấp Quốc gia theo Quyết định số: 04/2001/QĐ- BVHTT, ngày 19/01/2001 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa Thông tin.

- Di tích Chiến thắng Sông Lô tại thị trấn Đoan Hùng, huyện Đoan Hùng, tỉnh Phú Thọ. Tại đây đã diễn ra những cuộc chiến đấu cam go, ác liệt để bẻ gẫy gọng kìm trên đường thuỷ của quân Pháp. Tượng đài Chiến thắng sông Lô được xác định là di tích thể hiện cho tinh thần chiến đấu anh dũng, bất khuất và là niềm tự hào của quân và dân ta với chiến thắng Sông Lô. Di tích dã được xếp hạng di tích lịch sử văn hoá cấp quốc gia theo quyết định số 2890 –VH/QĐ ngày 27/9/1997 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa Thông tin.

Bên cạnh đó còn có các di tích Đèo Giàng, Đèo Bông Lau, Cây số 7… đều là địa điểm diễn ra những trận chiến đấu ác liệt và sự hy sinh anh dũng của các chiến sỹ Quân đội nhân dân Việt Nam để bẻ gẫy gọng kìm trên đường bộ của quân Pháp, góp phần làm nên chiến thắng của Chiến dịch Việt Bắc Thu -Đông 1947.

Với ý nghĩa to lớn của chiến thắng, nhiều năm qua, các cơ quan Trung ương và nhân dân các tỉnh có di tích liên quan đến Chiến thắng Việt Bắc Thu -Đông 1947 đã không tiếc công sức của để gìn giữ, bảo tồn các di tích. Nhiều di tích đều đã được đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, tượng đài hoành tráng nhằm ghi lại dấu tích của chiến trường xưa, Nhà bia được xây dựng để tưởng niệm ghi công và tri ân công lao to lớn của quân và dân ta, đặc biệt là các anh hùng, liệt sĩ đã hy sinh vì Tổ quốc.


Bộ đội tiến vào giải phóng Bắc Cạn năm 1948 - Ảnh Tư liệu BTLSQSVN.

Mặc dù vậy, Chiến dịch Việt Bắc Thu -Đông 1947 diễn ra trên một địa bàn rộng lớn gồm 5 tỉnh miền núi phía Bắc cho nên các di tích liên quan đến sự kiện lịch sử cũng trải dài trên một địa bàn quá rộng lớn. Đây là một đặc điểm không thuận lợi đối với công tác bảo tồn và phát huy các di tích liên quan đến Chiến thắng Việt Bắc Thu - Đông 1947. Các tỉnh có di tích hiện nay vẫn cơ bản là các tỉnh nghèo, đời sống của nhân dân còn thấp so với mặt bằng chung của cả nước, nguồn thu ngân sách của tỉnh còn hạn chế dẫn đến việc đầu tư cho tu bổ, tôn tạo di tích nói trên còn khiêm tốn và không đồng đều giữa các tỉnh. Hiện nay, chỉ có Di tích Chiến thắng sông Lô của tỉnh Phú Thọ đã được đầu tư và tôn tạo tương đối tốt và đều trên các phương diện.

Mặt khác, các di tích của chiến thắng Việt Bắc Thu - Đông 1947 đều là các di tích chỉ liên quan đến một trận đánh (phản công hoặc phục kích) đơn thuần nên các dấu tích của trận địa hết sức đơn giản và hầu như không có một công trình quân sự kiên cố nào còn lưu lại như dấu tích của các chiến trường khác. Vì vậy, tại các di tích hiện nay chỉ có công trình tượng đài và nhà bia để ghi lại dấu tích, dẫn đến tình trạng các di tích rất đơn điệu, không thu hút được sự quan tâm của nhân dân ngay tại địa phương cũng như khách tham quan.

Một yếu tố khách quan nữa là, do điều kiện thời tiết, khí hậu khắc nghiệt của miền Bắc nước ta nói chung và của các tỉnh miền núi phía Bắc nói riêng tác động không nhỏ làm cho cảnh quan, môi trường, dấu tích của các di tích bị mai một nghiêm trọng.

Từ những bất cập trên, có thể thấycông tác bảo tồn và phát huy các di tích liên quan đến Chiến thắng Việt Bắc Thu -Đông 1947 chưa tương xứng với giá trị, tầm vóc của nó. Việc quản lý, bảo vệ di tích tại một số địa phương chưa thật hiệu quả. Một số di tích nằm xen kẽ trong các địa bàn dân cư với diện tích nhỏ hẹp nên việc tổ chức các hoạt động văn hoá tại di tích gặp khó khăn. Một số cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương chưa thực sự quan tâm đúng mức và chưa huy động được cả cộng đồng tham gia bảo vệ và phát huy giá trị di tích; Đội ngũ cán bộ quản lý Nhà nước về văn hóa ngay tại địa phương chưa đáp ứng yêu cầu. Ý thức bảo vệ di sản của nhân dân một số địa phương chưa cao. Việc lấn chiếm phạm vi bảo vệ di tích dưới nhiều hình thức vẫn xẩy ra đe dọa tính nguyên gốc của các di tích

70 năm đã đi qua nhưng ý nghĩa to lớn chiến thắng của Chiến dịch Việt Bắc Thu -Đông 1947 vẫn còn nguyên giá trị. Vì vậy chúng ta cần đẩy mạnh hơn nữa công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích để phục vụ công tác nghiên, giáo dục truyền thống yêu nước, truyền thống cách mạng cho các thế hệ nhất là thế hệ trẻ. Để làm được việc này, cần tập trung thực hiện một số giải pháp sau:

1. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức của cộng đồng nhất là địa phương có di tích về giá trị di tích và sự cần thiết phải bảo tồn và phát huy giá trị di tích, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trong cộng đồng. Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về di sản văn hóa nói chung, về di tích nói riêng. Kiện toàn, nâng cao trình dộ, năng lực bộ máy cán bộ làm công tác bảo tồn, quản lý di tích. Phối kết hợp tốt giữa chủ sở hữu với tổ chức, cá nhân được giao quản lý di tích.

2. Bảo tồn, phát huy giá trị di là sự nghiệp chung của toàn dân, vì vậy phải huy động tối đa mọi nguồn lực trước tiên là ở địa phương. Thực hiện việc tu bổ, tôn tạo các di tích trong trường hợp cần thiết phải trên cơ sở đảm bảo tính nguyên gốc, sự bền vững, sự hài hoà của di tích với cảnh quan khu vực. Bảo tồn, phát huy và khai thác giá trị di sản văn hóa một cách hợp lý, phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội của địa phương, đặc biệt là kinh tế du lịch. Tạo lập sự hài hòa giữa quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch xây dựng nông thôn mới với bảo vệ di sản văn hóa và phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. Đẩy mạnh xã hội hóa công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích; khuyến khích tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài đóng góp, tài trợ cho công tác bảo vệ và phát huy giá trị di tích.

3. Bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa phải gắn với phục vụ nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, tuyên truyền giáo dục truyền thống, phổ biến tri thức về lịch sử, giá trị di sản văn hóa, góp phần nâng cao nhận thức chính trị, ý thức trách nhiệm cho các tầng lớp nhân dân

4. Cần tranh thủ các kênh thông tin, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, phát huy hiệu quả hệ thống phát thanh, truyền hình, cổng thông tin điện tử của Trung ương và các địa phương … Phối hợp các cơ quan liên quan xây dựng các phim tài liệu, các cuốn sách về chiến thắng Chiến dịch Việt Bắc Thu -Đông 1947 để tuyên truyền, quảng bá giá trị của di tích nhằm thu hút đông đảo công chúng đến với di tích.

5. Tăng cường liên kết các Sở, ban ngành liên quan, các tổ chức chính trị - xã hội, các công ty lữ hành, đặc biệt là các tỉnh có di tích liên quan đến chiến thắng Chiến dịch Việt Bắc Thu -Đông 1947 thực hiện quảng bá, xúc tiến xây dựng các tour du lịch vừa nhằm giáo dục lịch sử truyền thống vừa phát triển kinh tế địa phương.

Vừa qua, Bộ Giáo dục – Đào tạo mới ban hành Chỉ thị “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong các trường phổ thông trong đó có nêu rõ: “Học sinh tham gia tìm hiểu, chăm sóc và phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa, cách mạng ở địa phương: Mỗi trường đều nhận chăm sóc một di tích lịch sủ, văn hóa hoặc di tích cách mạng ở địa phương, góp phần làm cho di tích ngày một sạch đẹp hơn, hấp dẫn hơn, giới thiệu các công trình, di tích của địa phương với bạn bè” và “….có kế hoạch và tổ chức giáo dục truyền thống dân tộc, văn hóa và tinh thần cách mạng một cách hiệu quả cho tất cả học sinh; phối hợp với chình quyền, đoàn thể và nhân dân địa phương phát huy giá trị của các di tích lịch sử, văn hóa và cách mạng cho cuộc sống của cộng đồng ở địa phương và khách du lịch”. Đây là điều kiện thuận lợi để chúng ta có thể phối hợp trong bảo tồn và phát huy giá trị cũng như giáo dục truyền thống cách mạng cho học sinh các trường phổ thông trên địa bàn các tỉnh diễn ra chiến dịch thông qua hệ thống các di tích lịch sử cách mạng. Để làm được việc này ngành Văn hóa Thể thao và Du lịch phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo các tỉnh, các trường học phối hợp với Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh xây dựng kế hoạch tổ chức cho học sinh tham quan di tích lịch sử của Chiến thắng Việt Bắc Thu -Đông 1947 mang tính “về nguồn”, tham gia bảo vệ các di tích, tổ chức kết nạp Đoàn, Đội ngay tại các di tích... Thế hệ trẻ là chủ nhân của đất nước, là người sở hữu các di sản văn hóavì vậy giáo dục thông qua các di sản văn hóa cho thế hệ trẻ chính là góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Di sản văn hóa không chỉ được coi là tài sản có giá trị giáo dục truyền thống mà còn là một nguồn lực to lớn góp phần phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Các di tích chiến thắng Việt Bắc Thu -Đông 1947 là một trong những di sản văn hóa - lịch sử vô cùng quý báu của dân tộc. Công tác bảo tong và phát huy giá trị các di tích đó đã và đang đóng góp một phần rất quan trọng vào xây dựng và phát triển văn hóa địa phương, làm cho văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần của xã hội, là động lực phát triển, hướng tới mục tiêu xây dựng con người mới trong thời kỳ đẩy mạnh CNH - HĐH đất nước và góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII) về “Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”./.

-----------------

(1) Hồi ký Sa lăng, Tập 2, tr.58 (bản dịch)

(2) Bắc Cạn với chiến thắng Việt Bắc Thu - Đông 1947, Tỉnh ủy Bắc Cạn – Bộ Tư lênh Quân khu 1, xuất bản năm 1997, trang 6-7

Thiếu tướng. TS Nguyễn Xuân Năng
 ( 3,0 / 0 )
Bài gần đây Quay lại | Lên đầu trang
Bài cùng chuyên mục
Xem thêm...